De archeologische vondst van de eeuw: verborgen stad die op Atlantis lijkt ontdekt op de bodem van een meer
Een recente ontdekking onder het Issyk-Kul-meer in Kyrgyzstan zet de archeologie en erfgoedzorg flink in beweging. Onderzoekers melden dat het meer de resten van een middeleeuwse nederzetting herbergt, een archeologische ontdekking die ons veel kan leren over het verleden. Deze vondst kan veel nieuwe informatie opleveren over handel, religie en het dagelijks leven langs oude reiscorridors door Centraal-Azië, vergelijkbaar met de Keltische nederzetting die in Tsjechië werd ontdekt.
Waar het ligt en wat we weten van de geschiedenis
De vondst doet zich voor in het Issyk-Kul-meer, in Kyrgyzstan, net ten zuiden van Kazachstan in Centraal-Azië. De precieze plek is nabij Toru-Aygyr, vlak bij de Chui-vallei en de Bedelpas (de pas die richting China leidt). Het gebied ligt in het seismisch actieve Tien-Shan-gebergte en is vatbaar voor aardbevingen, wat mogelijk heeft bijgedragen aan het verzinken van de nederzetting.
De leiding van de ontdekking is in handen van Valery Kolchenko, een vooraanstaand archeoloog verbonden aan de Nationale Academie van Wetenschappen van de Republiek Kyrgyzstan. De expeditie liep in 2023-2024 en maakt deel uit van het UNESCO Silk Roads-programma, dat oude handelsroutes in kaart brengt en helpt de culturele rijkdom van het gebied beter te begrijpen.
Wat ze onder water vonden
Op dieptes tussen 0,91 en 3,96 meter trof het duikteam indrukwekkende structuren aan. Muren, balken en bakstenen gebouwen wijzen op een oude stad. Er werden ook kleiovencomplexen en straatruimtes geïdentificeerd. Verder vonden archeologen gebroken keramiek, dierlijke botten en slakken (restanten van metaalverhitting en -verrijking). Decoratieve fragmenten suggereren dat er publieke gebouwen waren, mogelijk een moskee, badhuis of madrasa.
Onder het zand ligt een culturele laag die herhaalde menselijke activiteit en wederopbouw langs de oever vóór de overstroming aantoont. Dat ondersteunt de veronderstelling van Kolchenko dat het om een belangrijk handelscentrum langs de Zijderoute ging.
Begraafplaatsen en religieuze aanwijzingen
Er is een islamitische necropolis uit de 13e tot 14e eeuw gevonden, wat extra houvast biedt voor de historische datering. De begraafplaats meet 304,8 meter lang en 198,1 meter breed; de lichamen zijn zorgvuldig geplaatst richting qibla (de gebedsrichting naar Mekka). Ondanks erosie door golfwerking waren er genoeg botresten om twee individuen te bergen.
Datering via dendrochronologie en Accelerator Mass Spectrometry (AMS) moet hopelijk de chronologie van de stad en de plotselingheid van haar ondergang bevestigen. Hoewel een grote aardbeving in de 15e eeuw als mogelijke oorzaak wordt genoemd, lijkt de nederzetting al vóór die gebeurtenis grotendeels verlaten te zijn geweest, wat suggereert dat de ramp weinig bewoners het leven kostte. Na de ineenstorting vestigden nomadische groepen zich rond het meer, een ontwikkeling die nog terug te zien is in de huidige dorpen.
Behoud en verder onderzoek
Het onderwateronderzoek gebeurt met veel zorg: elk deel wordt nauwkeurig gemarkeerd en gedocumenteerd. Volgens de richtlijnen van UNESCO blijft onderwatererfgoed zoveel mogelijk op de plek zelf bewaard voor toekomstige generaties. Duikteams werkten in korte sessies vanwege de snel wisselende omstandigheden onder water.
Deze ontdekking kan ons beeld van de Zijderoute verder verrijken en roept vragen op over stedelijk leven in Centraal-Azië. Als latere studies de indeling van straten en wijken blootleggen, moeten historici mogelijk hun beschrijvingen van het dagelijkse leven in deze regio bijstellen.
Het Issyk-Kul-meer, met zijn lagen aan verhalen en verborgen vondsten, blijft een rijke vindplaats voor archeologie. Voor wetenschappers en geïnteresseerde lezers is het een uitnodiging om dieper te graven in het verleden dat ons heden mede vormt.