Wereldwijd stijgt de zeespiegel, maar rondom Groenland kan hij juist dalen
Recente studies, gepubliceerd in Nature Communications (wetenschappelijk tijdschrift), laten zien dat de kustlijn van Groenland tegen 2100 een opmerkelijke verandering kan ondergaan: een relatieve daling van de zeespiegel. In plaats van de wereldwijd verwachte stijging zou Groenland juist een lokale “grondverhoging” kunnen krijgen, met verstrekkende gevolgen voor kustgemeenschappen. Deze ontwikkeling wordt gestuurd door specifieke geologische en fysische processen die typisch zijn voor die regio, zoals een seismisch fenomeen. Lauren Lewright van de Columbia University leidde het onderzoek en haar team bekeek verschillende scenario’s van broeikasgasemissies, van optimistisch tot pessimistisch.
Wat de studie laat zien
In het worstcasescenario met hoge emissies kan de relatieve zeespiegeldaling in delen van de Groenlandse kust oplopen tot 2,5 meter of meer. Onder gunstigere aannames wordt een daling van 0,9 meter verwacht. Het huidige jaarlijkse ijsverlies van Groenland bedraagt ongeveer 200 miljard ton, een factor die bijdraagt aan deze bijzondere ontwikkeling: het isostatisch herstel (het opveren van het land nadat het zware ijsmassa’s zijn verdwenen).
Het isostatisch herstel en de afname van de gravitationele aantrekkingskracht door de krimpende ijskap verklaren grotendeels deze verandering. Als de enorme ijskap smelt, neemt de zwaartekracht die het op nabijliggend oceaanwater uitoefent af, wat leidt tot een relatief lagere zeespiegel vlakbij de kust van Groenland. Zoals Lewright zegt: “De kust van Groenland zal een heel andere uitkomst ervaren.”
Regionale verschillen in Groenland
De relatieve daling zal niet overal gelijk zijn. In Tasiilaq, de grootste nederzetting aan de oostkust, wordt in het worstcasescenario een daling van 1,4 meter verwacht, terwijl de hoofdstad Nuuk een daling van 0,83 meter kan zien. Dat heeft deels te maken met lokale geologische variaties. Groenland is bedekt met ijs over ongeveer 80% van zijn oppervlak, waardoor de aanpassing van de kustlijn bijzonder is en vragen oproept voor zowel wetenschappers als beleidsmakers over infrastructuur en economische activiteiten.
Ongeveer 60.000 inwoners van Groenland zijn voor vervoer, visserij en hun lokale economie afhankelijk van de kust. De relatieve zeespiegeldaling kan havens onbruikbaar maken, vaarkanalen lastig begaanbaar en zandbanken laten ontstaan, wat de doorgang voor grote schepen bemoeilijkt. Ook de veiligheid van maritieme installaties zal beoordeeld en aangepast moeten worden.
Wat onderzoekers aanraden voor aanpassing
Onder leiding van Lewright benadrukken de onderzoekers dat adaptatiebeleid op regionale schaal nodig is. Concreet noemen ze maatregelen zoals:
- het aanpassen van havens,
- het herzien van vaarroutes
- het herplannen van visserijactiviteiten.
Die stappen zijn gericht op het voorbereiden van gemeenschappen op de unieke terugtrekking van de kustlijn van Groenland, een situatie die haaks staat op de wereldwijde trend van zeespiegelstijging.
Belangrijk om te vermelden is dat 20, 40% van de daling kan worden toegeschreven aan de viscositeit van de aarde (de mate waarin de ondergrond stroperig is en dus bepaalt hoe snel het land terugveert), een factor die vaak ontbreekt in wereldwijde modellen. Dat onderstreept de complexiteit en de noodzaak van nauwkeurige regionale projecties en geologische gegevens.
Groenlands scenario biedt een prikkelende invalshoek om de dynamiek van veranderende klimaat- en geofysische processen te begrijpen en om te werken aan gerichte maatregelen voor gemeenschappen die dicht bij de ijskap leven. Terwijl de rest van de wereld zich voorbereidt op stijgende zeespiegels en de gevolgen daarvan voor kustgebieden, moet Groenland zich aanpassen aan zijn eigen, omgekeerde scenario van relatieve daling. Deze onderzoeksresultaten vragen om meer inzicht en gerichte actie om de specifieke uitdagingen aan te pakken die de kustlijn van Groenland te wachten staan.