Scheuren ontstaan in Runit-koepel door stijgende zeespiegel op de Marshalleilanden
Een groeiend probleem verstoort de rust op de Marshalleilanden. De nucleaire veiligheid van de Runit-koepel is een groeiende zorg, vooral gezien de recente scheuren in de constructie. Dat nieuws baart zorgen over de veiligheid van bewoners en haalt oude wonden uit het tumultueuze verleden terug naar boven.
Wie is Robert Celestial en wat weten we
Robert Celestial, een voormalig vrachtwagenchauffeur bij het Amerikaanse leger, speelt een centrale rol in het naar buiten brengen van dit probleem. Eind jaren 70 werkte hij zes maanden aan het storten van besmet materiaal in de Runit-krater, vaak gekleed in alleen een korte broek en rubberen laarzen. Van de ongeveer 4.000 troepen die destijds op Enewetak waren, leven er nog maar enkelen. Celestial kampt met diverse gezondheidsproblemen, waaronder broze botten en osteoporose, wat aangeeft waaraan hij blootgesteld is geweest.
De Runit-koepel, bekend als “The Tomb”, ligt op Enewetak Atol, op ongeveer 32 km afstand van bewoonde gebieden. De krater zelf is circa 10 m diep en bevat meer dan 120.000 t besmet materiaal, afgedekt met een betonnen kap van 0,46 m dik. Recente scheuren in die constructie, bevestigd in studies en VN-rapporten, zetten vraagtekens bij de houdbaarheid in een opwarmend klimaat.
Zorgen over gezondheid en milieu
In 2018 registreerde Ivana Nikolic-Hughes, senior docent chemie aan Columbia University, verhoogde radioactiviteit in de buurt van de koepel. Ze waarschuwt dat de stijgende zeespiegel en zwaardere stormen de integriteit van de koepel flink kunnen ondermijnen, met ernstige gevolgen voor bewoners en de lagune die zij gebruiken.
De Marshallese overheid staat voor een lastig probleem. Ondanks internationale signalen mist de regering zowel de technische als financiële middelen om effectief te handelen tegen deze dreiging. De Compact of Free Association met de Verenigde Staten, ondertekend in 1986, legt veel verantwoordelijkheid bij de Marshalleilanden neer, terwijl het mogelijk is dat de ondertekenaars destijds niet volledig geïnformeerd waren over alle gevolgen.
Wat langdurige blootstelling kan betekenen
Voormalig Marshallese gezondheidssecretaris Jack Niedenthal noemt de Runit-koepel een monument van “America’s mistake” en zegt dat er tot nu toe weinig is gedaan om het probleem op te lossen. “Met stijgende zeespiegels, waarbij alles bij hoogwater nog maar enkele meters boven water ligt, is dat zorgwekkend,” zegt hij, terwijl hij wijst op de verslechterende situatie.
Het United States Department of Energy (DOE) geeft aan dat de scheuren door veroudering komen en dat de lagune al grote hoeveelheden radioactief materiaal bevat. Experts zoals Arjun Makhijani, nucleair ingenieur, wijzen er echter op dat geen betonconstructie de levensduur van plutonium kan evenaren, dat langer dan 24.000 jaar gevaarlijk blijft. “Er zitten al scheuren in in minder dan 50 jaar,” benadrukt hij, wat vragen oproept over hoe houdbaar de koepel op lange termijn is.
Dit nieuws van de Marshalleilanden laat zien dat de nasleep van vroege kernproeven nog steeds doorwerkt, niet alleen voor mensen als Robert Celestial, maar ook voor latere generaties en hun leefomgeving. Nu de internationale druk groeit om oplossingen te vinden, blijft de koepel symbool staan voor de beladen geschiedenis en de onvoorziene gevolgen van kernenergie.