Nieuwe tandpasta voorkomt tandvleesziekten zonder nuttige bacteriën te beschadigen
De behandeling van parodontitis verandert snel dankzij een nieuwe aanpak die het mondmicrobioom respecteert. Onderzoekers ontwikkelden een tandpasta-ingrediënt dat gericht is op de schadelijke effecten van parodontitis, zonder nuttige mondbacteriën te verstoren. Het doel is om de klassieke behandeling van tandvleesproblemen te vernieuwen en te verbeteren.
Wat het mondmicrobioom met parodontitis te maken heeft
De menselijke mond herbergt een complex ecosysteem met meer dan 700 verschillende bacteriesoorten. Slechts een klein aantal hiervan veroorzaakt parodontitis. Schadelijke micro-organismen hopen zich op in tandplak, vooral langs de tandvleesrand, en dat kan eerst leiden tot ontstekingen zoals gingivitis. Die ontsteking kan vervolgens uitgroeien tot parodontitis, wat vaak resulteert in tandvleesterugtrekking en uiteindelijk tandverlies.
Traditionele mondverzorgingsproducten: wat ze missen
Traditionele oplossingen zoals alcoholhoudende mondspoelingen en producten met chloorhexidine doden zowel schadelijke als nuttige bacteriën. Daardoor kunnen pathogenen zoals Porphyromonas gingivalis sneller terugkeren tijdens het herstel van het microbioom. Ontstoken tandvleesweefsel biedt een gunstige omgeving voor deze schadelijke microben, terwijl nuttige bacteriën langzamer terugkomen. Zo kan de balans verschuiven naar dysbiose en kunnen ziekten terugkeren.
Een nieuwe aanpak: guanidinoethylbenzylamino imidazopyridine acetaat
Uit onderzoek is guanidinoethylbenzylamino imidazopyridine acetaat naar voren gekomen, een verbinding die specifiek is ontwikkeld om pathogenen zoals Porphyromonas gingivalis te remmen zonder het bredere microbioom te verstoren. Het bijzondere mechanisme van deze stof vertraagt de groei van gingivitispathogenen, zodat ze hun toxische effecten niet kunnen uitoefenen. Daardoor krijgen nuttige bacteriën de kans om niches in te nemen die anders ontoegankelijk zouden zijn.
Stephan Schilling, hoofd van de Fraunhofer IZI-vestiging, legt het zo uit: “In plaats van gingivitispathogenen eenvoudigweg te doden, remt het hun groei. Ze zijn niet in staat hun toxische effecten uit te oefenen, zodat nuttige bacteriën niches kunnen bezetten die anders voor hen ontoegankelijk zouden zijn.”
Onderzoek en ontwikkeling: van Halle naar praktijk
Deze ontwikkelingen gebeurden in Halle (Duitsland) bij het Fraunhofer Institute for Cell Therapy and Immunology IZI, in samenwerking met het Fraunhofer Institute for Microstructure of Materials and Systems IMWS. De basis voor dit werk kwam uit een door de EU gefinancierd onderzoeksproject met internationale partners. Dat leidde in 2018 tot de oprichting van Periotrap Pharmaceuticals GmbH, met als doel het onderzoek om te zetten in praktische mondverzorgingsoplossingen.
Er wordt gewerkt aan een nieuwe tandpasta en aan aanvullende producten, zoals een verzorgingsgel voor gebruik na professionele gebitsreiniging. Andreas Kiesow, groepsmanager bij Fraunhofer IMWS, zegt hierover: “Rasterelektronenmicroscopie, chemische karakterisering en kwantitatieve metingen stellen ons in staat gedetailleerde conclusies te trekken over de compatibiliteit en functie van een stof.”
Vernieuwing in mondverzorging
De nieuwe tandpasta bevat, net als conventionele tandpasta’s, abrasieven en fluoride om tandbederf te voorkomen. De spin-off Periotrap werkt ook aan een mondspoeling en onderzoekt verdere toepassingen, mogelijk zelfs voor parodontitis bij huisdieren. Dat laat zien hoe breed inzetbaar deze microbioomvriendelijke aanpak kan zijn in zowel de menselijke als de veterinaire zorg.
De toekomst ziet er veelbelovend uit voor de behandeling en preventie van parodontitis. Door op een nieuwe manier wetenschap en praktijk met elkaar te laten samenwerken, ontstaan er volop kansen om de gevolgen van dit zich snel verspreidende probleem flink te beperken.