Archeologen Openden Een 40.000 Jaar Oude Grot En Ontdekten De Laatste Neanderthalers Ter Wereld

De raadselachtige historie van Gorham’s Cave Complex in Gibraltar
De raadselachtige historie van Gorham’s Cave Complex in Gibraltar

Aan de oostkust van Gibraltar, tussen hoge kalksteenkliffen met uitzicht op de Middellandse Zee, ligt het Gorham’s Cave complex. Deze natuurlijke grotten boden onderdak aan mensachtigen, waaronder de Neanderthaler, gedurende meer dan 100.000 jaar. Er zit meer achter die kliffen dan je op het eerste gezicht ziet. De vondst van een verzegelde kamer in Vanguard Cave in 2021, samen met eerdere ontdekkingen, geeft nieuw licht op dat verleden.

Hoe de ontdekkingen verlopen zijn en waarom het zo waardevol is

De grotten werden voor het eerst genoemd in 1907, maar het echte onderzoek begon pas in de jaren 1980. Formele archeologische opgraving brachten in de loop der tijd opvallende spullen aan het licht, zoals prehistorische dierenresten en werktuigen. Het complex bestaat uit vier afzonderlijke grotten: Gorham’s Cave, Vanguard Cave, Hyaena Cave en Bennett’s Cave, en in 2016 kreeg het de status werelderfgoed van UNESCO.

In 2021 werd in Vanguard Cave een verzegelde kamer gevonden op een diepte van 13 meter, volledig bedekt met sediment. Dat afgesloten deel heeft archeologisch materiaal bewaard dat minstens 40.000 jaar onaangeroerd is gebleven. De vondsten, onder andere botten van een lynx, hyena en gier, plus een schelp van een grote wulk, wijzen erop dat deze materialen bewust diep naar binnen zijn gebracht.

Neanderthalers en de ingewikkelde laagopbouw

De stratigrafie in Gorham’s Cave geeft een opvallend beeld van bewoning en cultuur van Neanderthalers. Niveau IV wordt exclusief geassocieerd met de Mousteriaanse cultuur en bevat 22 AMS-dateringen (AMS = accelerator mass spectrometry), waaruit blijkt dat Neanderthalers hier tot ongeveer 24.000 jaar geleden verbleven. Niveau III correspondeert met het bovenste deel van het Boven-Paleolithicum en dateert van rond 18.500 jaar geleden, wat een duidelijke scheiding van meer dan 4.000 jaar tussen die twee bewoningsfasen laat zien.

Onderzoek naar het gebruik van mariene bronnen laat de vindingrijkheid van Neanderthalers zien. Een studie uit 2016 toonde aan dat zowel Neanderthalers als moderne mensen mariene weekdieren gebruikten in verhouding tot wat lokaal beschikbaar was. Bewijs voor decoratief gebruik van schelpen ontbreekt echter in het Midden-Paleolithicum, wat deels wordt toegeschreven aan de beperkte steekproefomvang.

Klimaatveranderingen en het verdwijnen van de Neanderthalers

Klimaatonderzoek, onder andere een studie uit 2007 in Quaternary Science Reviews, koppelt het vertrek van Neanderthalers aan de strenge kou en droogte tijdens Heinrich-gebeurtenis 2 (een periode met sterke afkoeling en veel ijsafslag) die plaatsvond tussen 25.500 en 22.500 jaar geleden. Het klimaat speelde waarschijnlijk een grote rol in hun uiteindelijke verdwijning uit de regio rond Gibraltar.

Analyse van fauna in Niveau IV toonde de aanwezigheid van:

  • 2 amfibiesoorten
  • 7 reptielensoorten
  • 44 vogelsoorten
  • 11 grote zoogdiersoorten

wat wijst op een rijke biodiversiteit. Die verscheidenheid, samen met de aanwezige kustlijn en een mozaïek van leefgebieden, kan hebben geholpen dat Neanderthalers hier langer bleven dan op veel andere plaatsen.

Bescherming en toekomstig onderzoek

Het Gorham’s Cave Complex wordt beheerd door het Gibraltar National Museum, dat een strikt archeologisch actieplan volgt. Toegangscontrole is belangrijk voor het behoud: bezoeken zijn alleen mogelijk onder begeleiding van geaccrediteerde gidsen. Gevoelige milieufactoren, zoals zeespiegelstijging, worden jaarlijks gevolgd. De onontdekte diepten van de recent gevonden verzegelde kamer beloven onaangetaste inzichten voor toekomstige generaties en vormen een tastbaar venster naar een lang vervlogen wereld.

Dit bijzondere complex blijft archeologen en historici boeien terwijl ze dieper graven in het verleden, op zoek naar aanwijzingen over het leven van onze vroegste verwanten en hoe zij omgingen met veranderende omgevingen. De openstaande vragen houden de nieuwsgierigheid levend, stimuleren nieuw onderzoek en benadrukken de noodzaak om dit soort erfgoed goed te beschermen.